Ambtelijke kernwaarden en integriteitsdilemma’s

Hoe moet je als moderne ambtenaar opereren? Meer ondernemend, innovatief en netwerkend? En hoe ga je integer om met bijvoorbeeld sociale media zonder spanningen te veroorzaken?

‘Ambtelijke kernwaarden en integriteitsdilemma’s in de 21e eeuw’ vormde het centrale thema van een bijeenkomst van de Ien Dales Leerstoel bij het CAOP in Den Haag. Prof. dr. Zeger van der Wal is per 1 mei als bijzonder hoogleraar verbonden aan deze Leerstoel van de Universiteit Leiden, Faculteit Governance and Global Affairs.

Hij heeft zich sterk verdiept in de ethische dilemma’s die zijn verbonden aan ‘het zijn van ambtenaar’ en kan als geen ander een vergelijking trekken tussen de situatie hier en in Azië. Van der Wal woont namelijk het grootste deel van het jaar in Singapore, waar hij aan de National University werkt.

Nieuwe dilemma’s

Integriteitsdilemma's in het openbaar bestuur zijn van alle tijden. Door technologische en maatschappelijke ontwikkelingen ontstaan echter nieuwe dilemma's, die zich nog moeilijk laten vangen in gedragscodes en integriteitsbeleid, zo was de bijeenkomst aangekondigd.

Integriteitsschendingen in het Nederlandse openbaar bestuur liggen vooral op het vlak van pesten, discriminatie en seksuele intimidatie, blijkt uit onderzoek (Huberts). Wangedrag in privétijd is ook een issue. Corruptie en fraudezaken daarentegen komen hier relatief weinig voor.Zeger van der Wal noemt twee belangrijke 21ste eeuwse dilemma’s:

  • omgangsvormen en gedragsnormering op een werkvloer met steeds meer diversiteit
  • vertroebelde scheidslijnen tussen werk en privé

Beleid formuleren

Vandaar: om toekomstbestendig te zijn, moet zowel integriteitsonderzoek als integriteitsbeleid zich gaan richten op nieuwe typen schendingen en op de grote invloed die nieuwe technologie, nieuwe manieren van werken en nieuwe generaties werknemers de komende decennia zullen hebben.

Over de komst van het Huis voor Klokkenluiders, dat binnenkort de deuren opent, hield Van der Wal zich nog enigszins op de vlakte. Het CAOP houdt later dit jaar, op 13 oktober, een seminar over dit nieuwe Huis.

Capaciteit

Van der Wal signaleert wel dat het integriteitsbureau in Singapore in zijn doen en laten grote macht toekomt. In Hong Kong, qua inwoneraantal de helft van Nederland, worden op het vlak van corruptie, fraude en integriteitsschendingen ook heel veel mensen (1300) en middelen (100 miljoen) ingezet. Ze hebben er grote opsporingscapaciteit en er wordt, zowel in de publieke als de private sector, streng gestraft. Het Huis voor Klokkenluiders gaat met 15 fte van start.

Vanuit de zaal kwam ook de opmerking dat de ‘tanden’ van de overheid hier meer weg hebben van een doekje voor het bloeden: “Neemt de overheid integriteit werkelijk serieus, gelet op wat zij hierin investeert?” Het lijkt volgens Van der Wal zelfs een beetje te verschralen nu de zaak met relatief weinig fte in één Huis wordt ondergebracht.

Geplaatst op woensdag 25 mei 2016 in het dossier Integriteit

Deel dit artikel

Ga naar...